Askaridoz

Askaridoz

Askaridoz

Askaridoz yumru qurdların törətdiyi infeksiyadır. Bu parazit qurdlar insan orqanizmini öz yumurtalarını yerləşdirmək və və yetkin qurda çevrilmək üçün istifadə edirlər. Çoxalma qabiliyyətli yetkin qurdlar 30 smvədahauzun ola bilirlər. Bu xəstəlik dünyada çoxgeniş yayılmış xəstəliklərdən biridir. Youxmuşionsanlarınçoxu xəstəliyiyüngül və simptomsuz keçirirlər. Lakin daha ağır hallardaciddi simptomar və ağırlaşmalar olabilər.

Askaridoz əsasən tropik və subtropik ərazilərdə yaşayan  u.aqlarda yaranır. Xüsusən də sanitarik və gigiyenik tələblərin gözlənilmədiyi ərazilərdə bu xəstəliyə daha çox rast gəlinir.

SİMPTOMLAR

Askaridoz əsasən simptomsuzkeçir. Ağır hallarda  orqanizmin hansı hissəsinin zədələnməsindən asılı olaraq müxtəlif əlamətlər və simptomlar aşkar olunur.

Ağciyərlərdə. – askarid yumurtaları udulduqdan sonra nazik bağırsaqlarda yumurtalardan larvlar – kiçik qurdlar  çıxır və qan dövranı və ya limfatik sistemlə ağciyərlərə gətirilir. Bu mərhələdə xəstədə astma və ya pnevmoniyaya bənzər əlamətlər aşkar olunur:

  • Davamlı öskürək
  • Nəfəsvermə aktının qısalması
  • Tənəffüs zamanı xırıltı və xışıltıların eşidilməsi

Ağciyərlərdə 6-10 gün müddətində qaldıqdan sonra lavrlaryenidən nəfəs borusuna keçir və öskürəklə yenidən ağız boşluöuna gətirilir. Buradan isə lavrlar yenidən həzm sisteminə keçirlər.

Bağırsaqlarda –  lavrlar nazik bağırsaqlarda yetkin qurdlara çevirilir və bu yetkinləşmiş qurdlar ölənə qədər bağırsaqlarda yaşayırlar. Bu müddət ərzində aşağıdakı simptomlar aşkarlanır.

  • Səbəbsiz abdominal ağrı
  • Ürəkbulanma və qusma
  • İshal və nəcisdə qan

Əgər bağırsaqda yaşayan qurdların sayı çoxdursa bu özünü aşağıdakı əlmətlərlə göstərir:

  • Kəskin abdominal ağrı
  • Halsızlıq
  • Qusma
  • Çəki itirilməsi
  • Qusuntu kütləsində və ya nəcisdə qurdların aşkarlanması

SƏBƏBLƏR

Askaridoz insandan insana birbaşa  keçmir. Bunun əvəzinə isə, xəstə insanın nəcisi ilə qarışmış torpaqla təmas və ya askarid yumurtaları ilə çirklənmiş sudan istifadə zamanı parazit yayılır. İnkişaf etməmiş ölkələrdə insan nəcisindən günrə kimi istifadə olunur və ya antisanitariya ilə əlaqədar  olaraq insan dışkıları  həyətlərdə, bağçalarda torpaqla qarışır. Buhallarda xəstəliyin yayılması artır.

Kiçi yaşlı uşaqlar çirkli ərazilərdə torpaqla oynayırlar. Bu zaman yumurtalar çirkli əllər vasitəsi ilə ağızadaşınır. Yuyulmamış meyvə və tərəvəzlərdən istifadə də yumurtaların orqanizmı düşməsinə səbəb ola bilər.

RİSK FAKTORLARI

  • Yaş: askaridoz 10 yaş və daha aşağıyaşlı uşaqlarda dahaçox rast gəlinir .
  • İsti iqlim: isti şərait askaridlərin inkişafına şrait yaradır.
  • Antisanitariya: askaridoz sanitariya şəraiti zəif olan inkşaf etməmiş ölkələrdə daha geniş yayılmışdır.

AĞIRLAŞMALAR

Kəskin infeksiya halarında askaridoz bəzi ağırlaşmalara səbəb ola bilər.

  • İnkişafın zəifləməsi: iştahın azalması və qəbul olunan qidaların zəif sorulması askaridozlu uşaqların inkişafının zəifləməsinə səbəb olur.
  • Bağırsaq keçməzliyi və perforasiya: ağır hallarda çoxlu sayda qurdlar bağırsağın mənfəzinin tamamən tutulmasına səbəb ola bilər. Bağırsaq keçməzliyi kəskin ağrı və qusma ilə nəticələnir. Bəzən bağırsaq divarı cırıla və daxili qanaxmaya səbəb ola bilər.
  • Axacaqların tutulması: az hallarda qurdlar qaraciyərin və ya mədəaltı vəzi axacaqlarının tutulmasına və kəskin ağrıya səbəb ola bilər.

PROFİLAKTİKA

Gigiyenik qaydaların gözlənilməsi əsas profilaktik tədbirdir. Qida maddələri ilə təmasdan öncə  əllərin sabun və su ilə yuyulması vacibdir. Meyvə və tərəvəzlərin yuyulduqdan sonra istifadə olunması məsləhətlidir.

DİAQNOZ

Ağır hallarda ökkürək və qusma zamanı qurdlar xaric olabilər. Bu zaman qurd həkimə aparılmalı və uyğun müalicə tətbiq olunmalıdır. Diaqnoz üçün istifadə olunur:

  • Nəcis analizi: Nəcisdə askarid yumurtalarının aşkarlanmasına əsaslanır.
  • Qan analizi: Eozinofillərin miqdarının artması qurd infeksiyasının olmasını bildirir.

MÜALİCƏ

Bəzi hallarda askaridoz öz-özünə sağalır. Antiparazitar dərmanlar askaridozun müalicəsində ilk yerdə dururlar. Albendazol, İvermestin, Mebendazol – ən çox istifadə olunan antiparazitar preparatlardır. Ağır hallarda bağırsaqlardakı qurdları və onların səbəb olduğu fəsadları aradan qaldırmaq üçün cərrahi müalicə lazım gələ bilər.

Paylaşdı: Nilufər Məmmədova

Həkim mütəxəssis infeksionist

Digər xəstliklər

Sepsis

Sepsis

suçiçeyi, suciceyi

Suçiçəyi

Rəy bildirin








Həkim mütəxəssis infeksionist

Bilgi almaq istəyirsən?